Առավոտը սկսվեց լարված շշուկներով, բայց ավարտվեց խոսքերով, որոնք բառացիորեն պայթեցրին հասարակական տարածքը։ Երբ հրապարակում հնչեց «հրաժարական» բառը, շատերը չհասկացան՝ դա նորությո՞ւն էր, թե՞ նախազգուշացում։ Սակայն այն, ինչ հաջորդեց, վերածվեց մի ելույթի, որի յուրաքանչյուր նախադասություն դիպավ կենդանի նյարդին։

Կարեկին Բ–ի խոսքը չսկսվեց մեղմ կամ առօրյա ձևով։ Նա կանգնեց, նայեց դահլիճին՝ առանց թղթի, առանց պատրաստված տեքստի, և ասաց. «Գիտեմ, որ այսօր դուք սպասում եք մեկ բառի։ Բայց ես պարտավոր եմ ասել ավելին, քան մեկ բառ»։ Այդ պահին դահլիճում քարացած լռություն տիրեց։ Ոչ ոք չէր համարձակվում անգամ շնչել։

Նա խոսում էր այն ճնշման մասին, որի մասին տարիներ շարունակ խոսվում էր միայն կուլիսների հետևում։ Նա պատմում էր, թե ինչպես էր հոգևոր հեղինակությունը փորձում պահպանել հավասարակշռությունը մի իրականության մեջ, որտեղ խաղի կանոնները փոխվում են ամեն օր։ Նրա ձայնը երբեմն դողում էր, բայց ոչ վախից։ Դա տարիների ընթացքում կուտակված զայրույթի ու ցավի խառնուրդ էր։

«Հրաժարականը փախուստ չէ,– ընդգծեց նա,– հրաժարականը երբեմն վերջին միջոցն է ճշմարտությունը ասելու համար»։ Այս խոսքերը ակնթարթորեն տարածվեցին սոցիալական ցանցերում։ Մարդիկ սկսեցին կիսվել տեսանյութերով, մեկնաբանություններով ու մեջբերումներով, որոնք արդեն վերածվում էին վերնագրերի։

Առանձնապես ծանրակշիռ էր այն հատվածը, որտեղ նա անդրադարձավ հավատացյալների հիասթափությանը։ «Ես տեսնում եմ ձեր աչքերը, ես տեսնում եմ ձեր կասկածները,– ասաց նա,– և չեմ կարող ձևացնել, թե դրանք գոյություն չունեն»։ Սա առաջին դեպքն էր, երբ նման բաց ու անկեղծ խոստովանություն հնչեց բաց հարթակից։

Բայց ամենաշոկային պահը դեռ առջևում էր։ Նա կանգ առավ, մի քանի վայրկյան լռեց, ապա ավելացրեց. «Եթե իմ հեռանալը հնարավորություն դառնա սթափեցնելու համակարգը, ես պատրաստ եմ այդ քայլին»։ Դահլիճում լսվեց խլացված աղմուկ․ ոմանք փորձում էին հասկանալ՝ սա արդեն որոշո՞ւմ էր, թե վերջին նախազգուշացումը։

Քաղաքական և հասարակական շրջանակները անմիջապես արձագանքեցին։ Ոմանք սա անվանեցին պատմական քայլ, մյուսները՝ վտանգավոր նախադեպ։ Սակայն բոլորը համաձայն էին մեկ բանի շուրջ․ այս ելույթից հետո այլևս ոչինչ նույնը չի լինելու։ Քննարկումները շարունակվում էին ուղիղ եթերում, փորձագետները փորձում էին վերլուծել յուրաքանչյուր բառը, յուրաքանչյուր դադարը։

Այս պատմությունը դեռ ավարտված չէ։ Հրաժարականի մասին հայտարարվեց, բայց արդյո՞ք այն կդառնա իրականություն, թե սա ավելի խորքային փոփոխությունների սկիզբն է։ Մի բան կարելի է վստահ ասել․ այսօրվա խոսքը պատմության մեջ կմնա որպես այն պահը, երբ լռությունը խախտվեց, և ճշմարտությունը հնչեց իր ամբողջ խորությամբ։

Այժմ հասարակության առաջ կանգնած է ընտրություն՝ լսել ու հասկանալ այս խոսքերը, թե կրկին փակել ականջները։ Իսկ ժամանակը, ինչպես միշտ, շատ արագ կտա իր պատասխանները։

Առավոտը սկսվեց լարված շշուկներով, բայց ավարտվեց խոսքերով, որոնք բառացիորեն պայթեցրին հասարակական տարածքը։ Երբ հրապարակում հնչեց «հրաժարական» բառը, շատերը չհասկացան՝ դա նորությո՞ւն էր, թե՞ նախազգուշացում։ Սակայն այն, ինչ հաջորդեց, վերածվեց մի ելույթի, որի յուրաքանչյուր նախադասություն դիպավ կենդանի նյարդին։

Կարեկին Բ–ի խոսքը չսկսվեց մեղմ կամ առօրյա ձևով։ Նա կանգնեց, նայեց դահլիճին՝ առանց թղթի, առանց պատրաստված տեքստի, և ասաց. «Գիտեմ, որ այսօր դուք սպասում եք մեկ բառի։ Բայց ես պարտավոր եմ ասել ավելին, քան մեկ բառ»։ Այդ պահին դահլիճում քարացած լռություն տիրեց։ Ոչ ոք չէր համարձակվում անգամ շնչել։

Նա խոսում էր այն ճնշման մասին, որի մասին տարիներ շարունակ խոսվում էր միայն կուլիսների հետևում։ Նա պատմում էր, թե ինչպես էր հոգևոր հեղինակությունը փորձում պահպանել հավասարակշռությունը մի իրականության մեջ, որտեղ խաղի կանոնները փոխվում են ամեն օր։ Նրա ձայնը երբեմն դողում էր, բայց ոչ վախից։ Դա տարիների ընթացքում կուտակված զայրույթի ու ցավի խառնուրդ էր։

«Հրաժարականը փախուստ չէ,– ընդգծեց նա,– հրաժարականը երբեմն վերջին միջոցն է ճշմարտությունը ասելու համար»։ Այս խոսքերը ակնթարթորեն տարածվեցին սոցիալական ցանցերում։ Մարդիկ սկսեցին կիսվել տեսանյութերով, մեկնաբանություններով ու մեջբերումներով, որոնք արդեն վերածվում էին վերնագրերի։

Առանձնապես ծանրակշիռ էր այն հատվածը, որտեղ նա անդրադարձավ հավատացյալների հիասթափությանը։ «Ես տեսնում եմ ձեր աչքերը, ես տեսնում եմ ձեր կասկածները,– ասաց նա,– և չեմ կարող ձևացնել, թե դրանք գոյություն չունեն»։ Սա առաջին դեպքն էր, երբ նման բաց ու անկեղծ խոստովանություն հնչեց բաց հարթակից։

Բայց ամենաշոկային պահը դեռ առջևում էր։ Նա կանգ առավ, մի քանի վայրկյան լռեց, ապա ավելացրեց. «Եթե իմ հեռանալը հնարավորություն դառնա սթափեցնելու համակարգը, ես պատրաստ եմ այդ քայլին»։ Դահլիճում լսվեց խլացված աղմուկ․ ոմանք փորձում էին հասկանալ՝ սա արդեն որոշո՞ւմ էր, թե վերջին նախազգուշացումը։

Քաղաքական և հասարակական շրջանակները անմիջապես արձագանքեցին։ Ոմանք սա անվանեցին պատմական քայլ, մյուսները՝ վտանգավոր նախադեպ։ Սակայն բոլորը համաձայն էին մեկ բանի շուրջ․ այս ելույթից հետո այլևս ոչինչ նույնը չի լինելու։ Քննարկումները շարունակվում էին ուղիղ եթերում, փորձագետները փորձում էին վերլուծել յուրաքանչյուր բառը, յուրաքանչյուր դադարը։

Այս պատմությունը դեռ ավարտված չէ։ Հրաժարականի մասին հայտարարվեց, բայց արդյո՞ք այն կդառնա իրականություն, թե սա ավելի խորքային փոփոխությունների սկիզբն է։ Մի բան կարելի է վստահ ասել․ այսօրվա խոսքը պատմության մեջ կմնա որպես այն պահը, երբ լռությունը խախտվեց, և ճշմարտությունը հնչեց իր ամբողջ խորությամբ։

Այժմ հասարակության առաջ կանգնած է ընտրություն՝ լսել ու հասկանալ այս խոսքերը, թե կրկին փակել ականջները։ Իսկ ժամանակը, ինչպես միշտ, շատ արագ կտա իր պատասխանները։