Վերջերս Հայաստան-ում գրանցվել է երկրաշարժ, և առաջին վայրկյաններից այն դարձել է ամենաքննարկվող թեման թե՛ սոցիալական ցանցերում, թե՛ իրական կյանքում։ Մարդիկ, որոնք դեռ մի քանի րոպե առաջ զբաղված էին իրենց առօրյա գործերով, հանկարծ զգացին, թե ինչպես է հողը դողում իրենց ոտքերի տակ, ինչը առաջացրեց խուճապ, անհանգստություն և անորոշության զգացում։
Համացանցն արդեն լի է ականատեսների վկայություններով։ Ոմանք ասում են, որ սկզբում լսել են խուլ, տարօրինակ ձայն՝ նման հեռավոր գռմռոցի, իսկ հետո զգացել են հստակ ցնցումներ, որոնցից դղրդացել են պատուհանները և շարժվել կահույքը։ Մյուսները նշում են, որ ամեն ինչ տեղի է ունեցել այնքան հանկարծակի, որ նույնիսկ չեն հասցրել հասկանալ՝ ինչ է կատարվում։ «Ես մտածեցի, թե գլուխս պտտվում է, բայց երբ տեսա, թե ինչպես է ջահը շարժվում առաստաղից, հասկացա, որ երկրաշարժ է»,— գրում է օգտատերերից մեկը։
Նման երևույթների ժամանակ հատկապես վախեցնող են այն պահերը, երբ մարդիկ գտնվում են փակ տարածքներում՝ բազմահարկ շենքերում կամ մարդաշատ վայրերում։ Քաղաքացիներից շատերը նշում են, որ շենքերի մուտքերի մոտ խառնաշփոթ էր տիրում․ մարդիկ շտապում էին դուրս գալ, ոմանք՝ առանց վերարկուի, նույնիսկ առանց հեռախոսների։ Այդպիսի պահերին ոչ ոք ոչինչ չի մտածում․ կա միայն մեկ ցանկություն՝ հասնել անվտանգ վայր։
Սակայն ամենամեծ անհանգստությունը առաջացնում է երկրաշարժի մագնիտուդի և էպիկենտրոնի վերաբերյալ հստակ տվյալների բացակայությունը։ Տարբեր աղբյուրներ ներկայացնում են տարբեր վարկածներ, ինչը ավելի է ուժեղացնում մարդկանց անհանգստությունը։ Ոմանք պնդում են, որ ցնցումները թույլ էին, մյուսները՝ որ բավական ուժեղ՝ զգացվելու տարբեր շրջաններում։
Սոցիալական ցանցերում արդեն տարածվում են տեսանյութեր, որոնք ցույց են տալիս երկրաշարժի հետևանքները՝ շարժվող ջահեր, դարակներից ընկնող իրեր, մարդկանց խուճապային արձագանքներ։ Տեսանյութերից մեկում երևում է, թե ինչպես սրճարանում նստած մարդիկ հանկարծ վեր են կենում իրենց տեղերից, երբ սեղանները սկսում են շարժվել։ Այս կադրերը վայրկյանների ընթացքում տարածվում են՝ առաջացնելով հազարավոր մեկնաբանություններ։
Մասնագետները մշտապես հիշեցնում են, որ նման իրավիճակներում ամենակարևորը հանգստություն պահպանելն է։ Սակայն իրականում, երբ հողը դողում է, դա շատ դժվար է։ Հոգեբանական ճնշումը մեծ է, հատկապես այն մարդկանց համար, ովքեր նախկինում արդեն զգացել են ուժեղ երկրաշարժերի հետևանքները։ Այդ հիշողությունները կրկին վերադառնում են՝ ուժեղացնելով վախի զգացումը։
Այս պահին համապատասխան կառույցները փորձում են հավաքել տվյալներ և պարզել իրավիճակի իրական պատկերը։ Սպասվում են պաշտոնական հայտարարություններ, որոնք պետք է հստակեցնեն՝ արդյոք կան ավերածություններ, տուժածներ կամ վտանգավոր հետևանքներ։ Մինչ այդ բնակիչներին խորհուրդ է տրվում հետևել միայն վստահելի աղբյուրներին և խուսափել չստուգված տեղեկատվությունից, որը կարող է խուճապ առաջացնել։
Սակայն արդեն մի բան պարզ է․ այս երկրաշարժը ևս մեկ անգամ հիշեցրեց, թե որքան անպաշտպան է մարդը բնության ուժերի առաջ։ Մի քանի վայրկյանը բավական է, որպեսզի ամեն ինչ փոխվի, և այն, ինչ թվում էր կայուն ու անվտանգ, դառնա անկանխատեսելի և վտանգավոր։
Շատերը մինչ այժմ քննարկում են՝ արդյոք սա պարզապես մեկանգամյա ցնցում էր, թե հնարավոր են նորերը։ Այս հարցը մնում է բաց, և հենց դա է առաջացնում ամենամեծ լարվածությունը մարդկանց շրջանում։ Ինչքան էլ մենք փորձենք վերահսկել մեր կյանքը, նման պահերը ցույց են տալիս, որ գոյություն ունեն ուժեր, որոնք լիովին մեր վերահսկողությունից դուրս են։
Մնում է սպասել պաշտոնական տվյալներին և հուսալ, որ այս միջադեպը լուրջ հետևանքներ չի ունենա։ Բայց այն զգացումը, որ հողը մի պահ «կենդանացավ» մեր ոտքերի տակ, երկար կմնա մարդկանց հիշողության մեջ՝ որպես ևս մեկ սթափեցնող ազդակ։